Τον τελευταίο καιρό, συζητώντας με τους γύρω μου και ακούγοντάς τους προσεκτικά, συνειδητοποίησα πως υπάρχουν πέντε βασικά παραπλανητικά κοινωνικά μηνύματα (στο εξής μύθοι) που δημιουργούν και παράλληλα διατηρούν το συναίσθημα του άγχους. Το κοινωνικό αυτό άγχος, είναι σαφέστατα κομμάτι του συλλογικού ασυνείδητου. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει πως βιώνουμε και θρέφουμε αυτό το άγχος, όλοι μαζί.  Οι πέντε κοινωνικοί μύθοι είναι εξής:

 

  • Ο μύθος του «νορμάλ»: Πρόκειται για ένα κοινωνικό κατασκεύασμα, μια ανθρώπινη φιγούρα που ακούει στο όνομα «νορμάλ», και είναι φυσικά αποδεκτή. Διαθέτει συγκεκριμένη εμφάνιση, χαρακτηριστικά, πεποιθήσεις, συμπεριφορές, συνήθειες και συναισθήματα. Η νορμάλ αυτή ανθρώπινη φιγούρα φαίνεται να είναι υγιής, κανονική προς αδύνατη, αρτιμελής, έξυπνη, όμορφη, σε σχέση ή και με οικογένεια, διαθέτοντας μία υψηλόμισθη θέση εργασίας. Παρά το γεγονός πως με τα χρόνια ο ορισμός του φυσιολογικού δέχεται κάποιες αλλαγές, πάντοτε απορρίπτει ό,τι βρίσκεται εκτός του πεδίου ορισμού του. Εάν, ένα άτομο δεν διαθέτει έστω και ένα από τα στοιχεία που η κοινωνία ορίζει ως φυσιολογικά, αυτόματα αποκτά τις ταμπέλες παράξενος/η, τρελός/ή, ανισόρροπος/η και πολλούς άλλους παρεμφερείς χαρακτηρισμούς, που γεννούν στην καλύτερη μόνο άγχος και στην χειρότερη βαθιά θλίψη.

 

  • Ο μύθος του «πρέπει»: Τα «πρέπει» είναι η γλώσσα μέσω της οποίας η «νορμάλ» φιγούρα εκπαιδεύεται και ακούει και μέσω της οποίας αποφασίζει και πράττει. Με βάση αυτή την γλώσσα, αναγνωρίζει θεωρητικά το σωστό και το λάθος, βάσει πάντα όσων η κοινωνία ορίζει, το καλό και το κακό, τι χρειάζεται και τι όχι να κάνει, πώς πρέπει να φαίνεται, πώς πρέπει να δείχνει και πώς να αισθάνεται. Τα «πρέπει» φαίνεται να δημιουργούν άγχος όταν πνίγουν την μοναδικότητα, παλεύουν με την προσωπικότητα, επισκιάζουν την εσωτερική εμπιστοσύνη και σοφία, συγκρούονται με τις αληθινές και βαθιές επιθυμίες ενώ παράλληλα καλλιεργούν τον φόβο της απόρριψης και της κριτικής που συχνά οδηγούν στην μοναξιά.

 

  • Ο μύθος της «ευτυχίας»: Η ευτυχία σαφώς και υπάρχει αλλά φαίνεται να απέχει πολύ από την εικόνα και την ουσία που έχουμε διδαχθεί πως διαθέτει. Το κυνήγι της ευτυχίας, είναι το παραμύθι, που μας διηγείται ότι ο σκοπός και το νόημα της ανθρώπινης ζωής, βρίσκονται αποκλειστικά στο συναίσθημα της χαράς και στη συνθήκη της ευτυχίας. Αυτό που το παραμύθι δεν μας έχει φανερώσει, είναι ότι η χαρά και η ευτυχία είναι περισσότερο συναισθήματα και στιγμές που αγκαλιάζουν τον προσωπικό σκοπό και το εσωτερικό νόημα, παρά μία μόνιμη κατάσταση ή στόχος ζωής με όρους, προϋποθέσεις και προνόμια. Έτσι το άγχος γίνεται συχνά πρωταγωνιστής, όταν ψάχνουμε την ευτυχία έξω από εμάς, στο παρελθόν ή στο μέλλον, όταν κυνηγάμε την ευτυχία αντί να την δημιουργούμε, ενώ παράλληλα αποφεύγουμε, αρνούμαστε και πολεμάμε κάθε τι που αδίκως πιστεύουμε πώς θα μας της στερήσει. Θεωρούμε πως δίνοντας χώρο στην πληγή, στο τραύμα και στο σκοτάδι (τα οποία η κοινωνία έχει δαιμονοποιήσει-«Good Vibes Only») θα στερηθούμε το εισιτήριο για την χώρα της ευτυχίας. Ας θυμηθούμε όμως πως δεν υπάρχει φως χωρίς σκοτάδι, και πως καλωσορίζοντας την συναισθηματική πραγματικότητα ακριβώς όπως είναι, τότε ανοίγουμε την δίοδο για την επικοινωνία με τον εαυτό και την πραγματική ευτυχία.

 

  • Ο μύθος της «παραγωγικότητας»: Ο μύθος αυτός υποστηρίζει πως το επίπεδο της παραγωγικότητάς μας προκύπτει από το μέγεθος της ποσότητας των επιτευγμάτων μας και αντανακλά την αξία μας, ως άνθρωποι. Όσα περισσότερα κάνουμε, τόσο πιο άξιοι, ικανοί και κατ’ επέκταση αποδεκτοί είμαστε. Βασική ιδέα του μύθου είναι πως ζούμε για να δουλεύουμε. Ειδικότερα μας υπαγορεύει ότι για να επιτύχουμε οποιονδήποτε στόχο χρειάζεται να του επιτρέψουμε να μας ορίσει ολοκληρωτικά και να θυσιάσουμε μεταξύ άλλων τον προσωπικό μας χρόνο, την διατροφή, τον ύπνο, τις επιθυμίες και τις απολαύσεις μας. Εξάλλου «no pain, no gain». Ο μύθος αυτός διαστρεβλώνει σημαντικά την ουσία και την αυθεντική έννοια της παραγωγικότητας. Μας καλεί να ξεχάσουμε τον εαυτό μας και την φροντίδα του σε κάθε επίπεδο. Ο εαυτός όμως, είναι ο πυρήνας. Από εκείνον ξεκινά άλλωστε κάθε δημιουργία. Η θρέψη, η χαλάρωση και η ξεκούραση είναι θεμελιώδη στοιχεία της παραγωγικότητας και ταυτόχρονα οι δρόμοι που καλωσορίζουν την έμπνευση, την δημιουργικότητα, την ροή και την αποτελεσματικότητα.

 

  • Ο μύθος της «επιτυχίας»: Ο μύθος αυτός αφηγείται ότι η επιτυχία είναι μία και ίδια για όλους. Εστιάζει σε εξωτερικούς παράγοντες και επιτεύγματα όπως και ο μύθος της παραγωγικότητας και δεν φαίνεται να δίνει σημασία στον εσωτερικό κόσμο. Η πορεία της έχει ως εξής: γέννηση-σχολείο / εκπαίδευση-πανεπιστήμιο / πτυχίο-δουλειά-καριέρα/ σχέση-γάμος-οικογένεια. Η επιτυχία ωστόσο, είναι πυρηνικά εσωτερική υπόθεση, για αυτό και τόσο μοναδική, όπως ακριβώς και η ευτυχία. Για τον καθένα έχει ξεχωριστό όνομα και χρώμα, διαφορετική σειρά, προσωπικό χρόνο, ιδιαίτερη υφή και μοναδικό συναίσθημα. Εκεί βρίσκεται τόσο η μαγεία της όσο και η ομορφιά της.

 

Οι παραπάνω μύθοι συνδέονται μεταξύ τους και διατηρούν ο ένας τον άλλον με όχι πάντα βέβαια φανερό τρόπο, συχνότατα όμως ευφάνταστο. Το παράδοξο είναι ότι μας ενώνουν τόσο, όσο μας χωρίζουν. Με άλλα λόγια, οι μύθοι αυτοί ενώ είναι κοινός παρονομαστής για όλους μας, φαίνεται να μας απομακρύνουν τόσο από τον ίδιο μας τον εαυτό, όσο και μεταξύ μας, σύμφωνα πάντα με όσα καθορίζει πώς πρέπει να συμβαίνουν και να υφίστανται η κοινωνία.

 

Και οι πέντε έχουν σημείο αφετηρίας την λανθασμένη πεποίθηση ότι η τελειότητα είναι εφικτή. Έχει έρθει η ώρα να αναγνωρίσουμε και να αγκαλιάσουμε την φύση μας ακριβώς όπως είναι. Αν κάτι καλούμαστε να είμαστε αυτό είναι αυθεντικά και πραγματικά άνθρωποι, που σημαίνει να θυμηθούμε πως η ζωή είναι ταξίδι, τα συναισθήματα είναι μέρος της αλήθειας του τώρα μας χωρίς να είναι καλά ή κακά, τα λάθη είναι κομμάτι της πορείας και της εξέλιξης μας, οι εμπειρίες είναι στιγμές σύνδεσης και τέλος πως είμαστε ατελείς και ταυτόχρονα ολόκληροι. Επιστρέφοντας στην αλήθεια, επιστρέφουμε σε εμάς.

 

ARTWORK CREDITS: Alessandra Olanow

Share this post!